Nafaka çeşitleri ve uygulama koşulları

Av. Burak Turan, son zamanlarda sık sık gündemde yer alan nafaka çeşitleri hakkında bilgi vererek, uygulama koşullarını anlattı.

Kaç zamandır gündemde olan bir konu hakkında yazalım istedik: Nafaka.

Süresi ve uygulaması gibi toplumsal tartışma yaratan konulardan bağımsız şekilde, basit bir dille anlatalım.

Türk Medeni Kanunu içerisinde dört çeşit nafaka uygulaması söz konusudur.

1. Tedbir nafakası

Boşanma davası açılmadan önce olabileceği gibi genellikle boşanma davası açıldıktan sonra, eşlerden biri ve/veya ergin olmayan çocukların (18 yaşından küçük çocuklar) geçiminin sağlanması için hükmedilen nafaka türüdür.

Medeni Kanun m.169 ''Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re' sen alır.'' hükmü gereğince hâkim gerekli önlemleri kendiliğinden alacaktır. Bu aşamada bir talep olmasa da kendiliğinden tedbir nafakasına hükmedilebilir. Ancak, bir talep olması durumunda, taleple bağlılık ilkesi gereğince talepten fazlasına da karar veremez. Uzun dava sürecinde değişen şartlara göre nafaka miktarı arttırılabileceği gibi kaldırılabilir.

Geçici bir tedbir olan tedbir nafakasına karar verilirken tarafların kusur durumlarına bakılmaz ki, zaten davanın başında hâkim de kusur durumunu tayin edecek bilgiye sahip değildir. Tabii ki her zaman tedbir nafakasına karar verilecek diye bir durum da söz konusu değildir. Hâkim, dava süresince eşlerden biri ya da ergin olmayan çocuklar yararına tedbir nafakasına hükmedilecekse bile, tarafların maddi durumuna göre bir karar verecek; hatta bazı durumlarda tedbir nafakası kararı verilmeyebilecektir.

2. İştirak nafakası

Eşlerin kusur durumlarının hiçbir öneminin olmadığı diğer bir nafaka türü de iştirak nafakasıdır. Boşanma davası neticesinde çocuğun velayeti kendisine verilmeyen eş aleyhine, ergin olmayan çocuk lehine hükmedilen nafaka türüdür. Amacı, ergin olmayan çocuğun yetiştirilmesi, sağlık barınma, eğitim gibi giderlerine velayet kendisine verilmeyen eşin mali gücü oranında katılmasını sağlamaktır. İştirak Nafakası kural olarak çocuğun 18 yaşını doldurması, evlenmesi ya da ergin kılınması sureti ile son bulacaktır.

3. Yoksulluk nafakası

Boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek ve karşı taraftan daha fazla kusurlu olmayan eş lehine hükmedilen nafakadır. (TMK m.175/1) Yoksulluk nafakası talep edebilmenin ilk şartı, boşanma yüzünden yoksulluğa düşmüş olmaktır.

Yargıtay, yoksulluk kavramını her somut olaya göre farklı değerlendirmiştir. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşmiş içtihatlarında; yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür, eğitim gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için zorunlu ve gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanların yoksul olarak kabul edilmesi gerektiğini değerlendirmiştir.

Tarafların eşit kusurlu olması ya da nafaka borçlusunun hiç kusurunun olmaması durumunda dahi hâkim, yoksulluk nafakasına hükmedebilir; burada kıstas, lehine nafaka hükmedilecek tarafın daha ağır kusurlu olmamasıdır. Yoksulluk nafakasına hâkim re' sen karar veremeyecektir. Nafaka alacaklısının mutlaka talep etmesi gerekir.

4. Yardım nafakası

Yardım nafakasına gelirsek, bu nafaka türünün temelinde boşanma davası yoktur. Bir kimsenin, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoyuna ve üstsoyuna ya da kardeşlerine ödediği nafaka çeşididir.

Ergin olmasına rağmen üniversite hayatına devam eden çocukların ebeveynlerine karşı bu nafaka türünü talep etmeleri mümkündür. Yardım nafakasının mirastaki sıra takip edilerek talep edilmesi gerekmektedir.

Yargıtay kararlarında barınma, sağlık, eğitim gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için zorunlu görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanların yoksul olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Nafaka ve aile hukuku teknik donanım ve uzmanlık gerektiren davalar olduğundan bu konuda yetkin bir uzmana danışmanız hak kayıpların önüne geçecektir.

Av. Burak Turan

Kadinvekadin.net özel içeriğidir.

Yorumlar

YORUM YAZ