Deniz, havuz, güneş, sıcak havalar, yanlış kullanılan güneş kremleri veya güneşin zararlı etkileri neler bilmeli ve ona göre önlemler almalıyız…

Güneş, vücudun biyolojik ve psikolojik sağlığı üzerinde olumlu etkiler sağlar. Güneş ışığının yaydığı D vitamini iskelet sistemini güçlendirirken; romatizmal hastalıklar, iltihaplanma, osteoporoz gibi hastalıkların tedavisinde etkin rol oynar. Güneş ışığı ayrıca, kalsiyum emilimini sağlar, bağışıklık sistemini güçlendirir, enerji, depresyon ve stresin azaltılmasına yardımcı olur. Güneşten tam fayda sağlamak için günde 20 dakika güneşe çıkmak yeterlidir.

Güneş ışığı D vitamini için en iyi kaynaktır. Tabii ki güneş ışığına direk şekilde maruz kalmak da kanser riskini artıran bir unsurdur. Neyse ki, korumasız kısa süreli güneşe maruz kalma bile ihtiyaç duyduğunuz D vitamini seviyesini olumlu şekilde etkileyecektir. Bunun için tüm vücudunuzu güneşlendirmek de şart değil; sadece kol ve bacaklarınızın bir kısmının güneş görmesi, özellikle D vitamini almanız için yeterli.

Güneş ışınlarına sürekli maruz kalmak birtakım sağlık sorunlarına neden olabilir. Cildinizi ultraviyole ışınlarından korumak için güneş kremi veya güneş losyonu kullanmak gerekir.

Güneş kremi seçimi

Güneş kremi seçerken içeriğinde çinko oksit ve titanyum dioksit bulunmasına dikkat etmek gerekir. Bu iki madde, zararlı UV ışınlarına karşı adeta set vazifesi görür. Seçtiğiniz kremin kimyasal içermemesi de son derece önemli. Özellikle alerjik bünyeye sahip olanlar, güneş kremi seçerken muhakkak doktorlarına danışmalılar. Güneşin zararlarından korunayım derken daha büyük hasarlara sebep olmamak gerekir.

Cilt tipleri kişiden kişiye değişiklik gösterir. Güneş altında kalacağınız zaman; cilt tipiniz, güneş kremi tercihinizi etkileyen faktörlerdir. Washington Üniversitesi Dermatoloji Birimi'nin güneş kremleri üzerinde yaptığı araştırmaya göre, güneş kremleri güneş losyonlarından çok daha etkili koruma sağlamaktadır. Güneşe çıkmadan yarım saat önce sürülmeleri ve iki saatte bir yenilenmeleri gerekir. Yine aynı araştırmaya göre; 30 SPF özellikli güneş kremleri, morötesi ışınların yüzde 97'sini, 50 SPF yüzde 98.5'ini engeller. Yetişkinler için 30 koruma faktörü ideal kabul edilebilirken, çocuklar için bu rakam biraz daha yükseltilmelidir.

Parfüm zarar verebilir

Terleme; pek çok hastalıktan kaynaklı olabileceği gibi, psikolojik etkenlere bağlı olarak da ortaya çıkabilmektedir. Terlemenin ortaya çıkışındaki bir diğer etken ise yaz aylarında vücut sıcaklığının artmasıdır.

Terlemeyle ortaya çıkan ter kokusuna karşı yıllardır çözüm aranmaktadır. Birtakım cerrahi operasyonlar yapılabiliyor olsa bile çoğu birey çareyi parfüm ve deodorantlarda arar. Fakat özellikle yaz aylarında bu ürünleri kullanırken dikkat etmek gerekir. Ürünlerin içinde koku esansiyelleri haricinde farklı pek çok madde bulunabilmektedir.

Bu maddeler hem cildi tahriş etmekte, hem de UV ışınları ile reaksiyona girmektedir. Baylor Tıp Koleji'nin yaptığı araştırmalara göre; özellikle bergamot otu, lavanta ve biberiye esanslarından oluşan parfümler cildinizi zararlı ışınlara karşı savunmasız hale getirir. Dolayısıyla parfüm seçiminde ve kullanımında dikkat etmek gerekir. Bunun yanı sıra güneşe çıkmadan önce parfümünüzü cildinize temas ettirmek yerine kıyafetlerinizin üzerine sıkın. Eğer tatile çıkıyor ya da yanınızda eşya taşıyorsanız; çanta, şapka vb. aksesuarlarınıza parfüm sıkmanız daha sağlıklı olacaktır.

Benleri olanlar dikkat

Deriye rengini veren melanosit adındaki hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşan açık kahve, koyu kahve, siyah, pembe gibi farklı renklerde deri hizasında görülen ve zaman zaman kabarık oluşumlara ben denir. Aşırı derecede güneşe maruz kalmanın ben oluşumunda veya benin riskli hale gelmesinde etkisi olduğu bilinir. Özellikle yüksek dozda güneş ışınına maruz kalmanın ben artışını arttırdığı doğrudur. Ayrıca bu durum kanserleşme riskini de meydana getirebilir. Yaz aylarında dikkat etmemiz gerekenleri uygularsak bu risklerin önüne geçebiliriz. Örneğin; benlerinizi güneşten koruyarak özellikle güneş ışınlarının en dik geldiği saatler olan 10:00-16:00 arası güneşe çıkılmamaya özen gösterin. Eğer güneşe çıkmak zorunda kalırsanız ise güneş koruyucu krem kullanılmayı ihmal etmeyin. Yazın daha fazla risk altında olan kişiler ise, ileri yaştakiler, açık tenli kişiler, vücudunda çok fazla beni olanlar ve güneş hassasiyeti olan kişilerdir.

Güneş gözlüğü önemli

Koruyucu kremler eşliğinde dahi olsa güneşe çıkarken şapka kullanmak da en makul tedbirler arasında yer alır. Güneşin zararlarından bahsederken, genelde cilt üzerinde oluşturduğu hasarlardan söz edilir ancak gözler de güneşin tehdidi altındadır. Güneş ışınları, gözün lensinde katarakt oluşmasına sebep olabilir. Bu sebeple güneş gözlüğü kullanılması çok önemlidir. Güneş ışınlarının bilinen bir diğer zararı ise erken yaşlanmaya sebep olmasıdır.

Cilde esneklik kazandıran liflerin bulunduğu elastin tabakası, güneşe maruz kaldığında yıpranır ve olması gerekenden çok daha önce cildinizin sarkmasına sebep olur.

Güneş yanığının doğal tedavileri

Güneş yanığını önlemek için, vücudunuza gün boyu güneş koruyucu krem sürmeli ve sık sık yenilemelisiniz. Bazen güneş koruyucunuzun süresi dolmuş olabilir ve güneş yanığına maruz kalabilirsiniz.

Bu noktada, zarar veren UV ışınlarının cildinizde bıraktığı uzun vadeli hasarı tersine çevirmek maalesef yapabileceğiniz pek bir şey bulunmuyor. Yine de cildinizi rahatlatmak için atabileceğiniz adımlar var. İşte size daha iyi hissetmenize yardımcı olabilecek doğal güneş yanığı tedavileri…

Sirkeli su ile duş alın

Güneşe uzun süre maruz kaldıktan sonra, muhtemelen yapmak isteyeceğiniz ilk şey duş almaktır. Ama bunu yapmadan önce iki kere düşünmelisiniz. Sabun ve köpük banyosu güneş yanığına maruz kalan cildinizi iyice kurutabilir ve tahriş edebilir.

Sıcak duş ve buhar banyoları, ciltteki ölü hücrelerin temizlenmesine yardımcı olur. Fakat kalp, solunum, akciğer gibi hastalıklara sahip bireyler için sıcak duş tehlike yaratabilir. Özellikle yaz aylarında alınan sıcak duş, cildi güneşe karşı hassaslaştırır ve cilt yanıklarına sebep olabilir. Dolayısıyla bu aylarda duş sıcaklığına dikkat etmek gerekir. Soğuk duşun kan dolaşımını hızlandırdığını, stresi azalttığını ve daha dinç olmanıza yardımcı olduğunu unutmamak gerekir.

Ayrıca bir diğer önerimde banyo suyunuza kaşıntıyı hafifletmeye yardımcı olduğu bilinen kabartma tozu eklemeniz olacak. Ciltte kurudukça daha iyi etkisi görülür, bu nedenle duştan çıktığınızda havlu ile kurulanmak yerine havayla kurumayı tercih edin.

- Duş alacağınız suya bir fincan elma sirkesi karıştırın. Yanık ağrınızı hafifletecektir.

- Bir tülbente yulaf ezmesi doldurun. Suyun altında tutarak yumuşamasını sağlayın. Lapa haline geldiğinde yanık bölgesine iki saatte bir uygulayın.

- Sabundan kaçının. Sabun cildi kurutacağından, daha fazla ağrı hissetmenize neden olacak ve cildinizi kötüleştirecektir.

- Çay poşeti kullanın. Çayın içinde güneş yanığı ağrısını hafifleten tannik asit bulunmaktadır.

- Mısır nişastasına su ekleyin ve yanık bölgeye sürün.

Doç. Dr. Halit Yerebakan

Kadinvekadin.net özel içeriğidir.