Buğday, çavdar ve arpada bulunan bir protein türevi olan glütenin, insanlara yabancı bir terim olduğu zamanlar vardı. Glüteni pek fazla kişi duymamıştı. Şimdilerde, hemen hemen her gün "glüten" kelimesini duyuyorum, fakat çoğunlukla kaçınılması gereken bir gıda bileşeni olarak. Peki diyetinizden glüteni tamamen çıkarmak gerçekten akıllıca bir karar mı?

Glütensiz diyet kimler için uygun

Glütensiz diyetler, özellikle çölyak hastalığı olan ve çölyak olmayan glüten duyarlılığı olarak bilinen bir durum için tasarlandı. Çölyak hastalığı olan kişilerde glüten tüketildiğinde, bağırsakta karbonhidratlar, proteinler, yağlar, vitaminler ve mineraller de dahil olmak üzere besin maddelerini emebilme özelliğini etkileyen ince bağırsak zarına zarar veren bir bağışıklık tepkisi tetiklenir. Besinler uygun şekilde alınmadığında, anemi, osteoporoz, kilo kaybı ve diğer komplikasyonlara neden olarak eksiklikler ortaya çıkabilir. Glütensiz bir diyetin yapılması bağırsakların iyileşmesini sağlar; besinler doğru şekilde emilir ve karın ağrısı, şişkinlik, halsizlik ve ishal veya kabızlık gibi semptomlar zamanla geçer.

Glütensiz bir diyetle tıbbi beslenme tedavisi, çölyak hastalığı için işe yarayacak tek tedavidir ve eğer insanlar sıkı sıkıya bu diyete uymazsa, her türlü komplikasyonları yaşayabilir. Çölyak olmayan glüten duyarlılığı olan kişiler glüteni sindirmekte zorlanabilir ve çölyak hastalığına benzer semptomlara sahip olabilirler. Ancak çölyak hastalığında görülen rahatsızlıkları daha hafif yaşarlar. Çölyak hastalığının teşhisi için kesin test, ince bağırsaktan çoklu numunelerin alındığı bir ince bağırsak biyopsisidir. Ancak, testler tamamlanıncaya kadar glütensiz bir diyet yapmaktan kaçınmak önemlidir, çünkü bunu yapmak doğru bir tanıya engel olabilir.

Glütensiz beslenmenin dezavantajları

Gereksiz yere glüteni keserseniz, besin eksiklikleri riskini yükseltebilirsiniz. Glütensiz gıdalar, lif içeriği bakımından emsallerinden daha düşük içeriğe sahip olabilir. Ayrıca işlenmiş buğday ürünlerinden alınabilecek B vitaminleri yoksun kalabilirsiniz. Ayrıca, glütensiz ürünler, glüten içeren benzerleri kadar kalori içerebilir. Birçok glütensiz pişmiş ürün, beyaz pirinç unu veya çeşitli nişastalarla yapılır ve daha lezzetli hale getirmek için daha fazla yağ ve şeker içerir.

Bir abur cuburun glütensiz olması onun abur cubur olmasını değiştirmez. Glutensiz bir krakerin buğdayı olmasa da, hala kalorisi vardır. İnsanların gluteni diyetlerinden tamamen çıkardıklarında daha iyi hissetmelerinin veya kilo vermelerinin sebebi; ekmek, makarna, kurabiye ve kek gibi glütenin bulunduğu işlenmiş gıdaları diyetlerinden atmak ve lif bakımından zengin sebze ve meyveleri yemek olabilir.

Son not

Bu düşünceden hareketle, düşük glütenli diyetin sağlıklı kişilerdeki etkilerinin, glütenin kendi başına alımının azalmasından kaynaklanmadığını, bunun yerine, buğday ve çavdardan alınan lifleri azaltıp; sebze, meyve, kinoa, yulaf, kahve gibi zengin diyet lifi kaynağı olan besinlerin tüketimini çoğaltmalarından kaynaklanan bir değişiklik olduğu sonucuna varabiliriz. Son olarak, glütensiz bir diyete bağlı kalmak sosyal olarak zor olabilir. Gerçekten glütensiz beslenmeye çalışmak ve bir restoranda ya da bir davette glütensiz yemek yiyebilmek zor olabilir.

Sorularınız için e-posta yoluyla iletişime geçebilirsiniz.

Dyt. Serkan Sıtkı Şahin

[email protected]

Kadinvekadin.net özel içeriğidir.