Beynimizde geceyi seven bir hormon var; melatonin. Melatonin, beynin orta kısımlarında bulunan pineal bez tarafından salgılanan bir hormon. Vücudumuzda birçok hormon var ve hepsinin başka başka işlevleri var. Melatonin bana en başka gelen. Çünkü bir başlangıç ve bitiş noktası var.

Melatonin salınımı karanlıkta başlayıp aydınlıkta sona eriyor. Tam saat vermek gerekirse, melatonin 23:00 – 05:00 saatleri arasında salgılanıyor. 02:00 – 04:00 saatleri ise en yoğun salgıladığı anlar. Bu durum bana biraz Shrek'te Fiona'nın prensesten dev kadına dönüşümü gibi geldi, daha bir sevdim, bağ kurdum. Canım melatonin, bakalım sen ne işe yararmışsın…

Karanlıklar hormonu

Melatonine "karanlıklar hormonu” demek pek yakıştı. Zaten aslında bu isimle de biliniyor. Çünkü gece saatlerinde faaliyete geçip güneşi gördüğünde kayboluyor, vampir gibi bir şey herhalde diyesi geliyor insanın.

Aydınlık ortama geçildiği anda melatonin salınımı duruyor. Peki salgılandığında ne mi yapıyor? Melatonin, hücreleri yeniliyor, vücudumuzun biyolojik ritmini düzenleyip bağışıklık sistemini güçlendiriyor ve yaşlanmayı da geciktiriyor. Büyüme hormonunu artırıp ergenliği başlatan da o. Yani müthiş bir hormon kendileri.

Melatonin yeterince salgılanmazsa

Melatonin bu kadar değerliyken yokluğunu düşünmek bile istemiyor insan, çünkü melatonin yokluğu vücudumuza büyük bir yara demek.

Işığın varlığı melatonin salgılanmasını engelliyor, her şey işte o zaman başlıyor. Önce direncimiz kırılıyor, çünkü hücrelerimizin yenilenmesi duruyor. Bir sonraki adımda da biyolojik saatimiz sarsılıyor. Yani uyuyamıyoruz, sürekli yorgun hissediyoruz, fiziksel ve ruhsal tüm aktiviteleri gerçekleştirmekte zorlanıyoruz ve zamanla unutmaya başlıyoruz. İşte tüm bunlar melatonin yoksunluğu demek.

Hayat melatonin olmadan yaşanacak gibi değil aslında. Çünkü sonunu tahmin etmek pek zor değil. Bunca şey vücudumuza yerleşince de hastalıklar baş gösteriyor ve akla gelmesi gereken ilk hastalık da, kanser.

Burada ilginç bir tespitten bahsetmek istiyorum. Doç. Dr. Ergun Çetinkaya'nın melatonin ile ilgili okuduğum bilgilendirmesinden yola çıkarak yazıyorum ben de ve orada en ilgimi çeken şey, körlerin melatonin sayesinde kanser olma riskinin daha az olması. Çünkü bu taraftan bakınca karanlığın faydalarını melatonin ile doya doya yaşıyorlar. Elbette kimse bunu yaşamasın. Ama yine de her şeyin şükrünü bilmek gerek diye hissettirdi bana bu bilgi.

Melatonin hangi durumlarda azalır

Karanlığı sevdiğine göre ilk olarak ışığın olduğu yerde azalıyor, hatta hiç salgılanmıyor. Bu da demek oluyor ki, ateşin keşfinden ampule varana kadar melatonin seviyemizi düşürecek çok şey yaptık kendimize. Şimdi en azından gece saatlerinde karanlığa bürünmekte fayda var.

Bunun dışında bir sebep daha var onu azaltan, depresyon. Evet, depresyon da melatonin salgılanmasını önlüyor. Depresyon tedavisinde kullanılan ilaçlar da melatonin seviyesini artırmaya yönelik veriliyor.

Hangi besinler melatonini tetikliyor

Fındık, badem, yer fıstığı, somon, papatya – anason- rezene çayı, soya fasulyesi, lahana gibi besinler akşam saatlerinde tüketildiğinde melatonin salgılanmasını artırıyor.

Melatonin düşmesin diye

Karanlıkta uyumak en mantıklı çözüm. Elbette karanlıkta uyuyamıyor olabilirsiniz. O zaman da en azında çok çok kısık ve kırmızı bir ışık tercih etmekte fayda var. Bu durumda televizyon karşısında uyumanın da ne kadar zararlı olduğunu da düşünebiliriz.

Karanlıkta uyumak diyorum ama tabii bir de uyuyabilmek önemli. Melatonin salgılanması için düzenli ve yeterli bir uyku şart. Uykuyu engelleyecek her engel de ortadan kaldırılmalı.

Tabii ki bir sorundan bahsediyorsak stresten uzak kalmak gerektiğini söylemeden geçmek olmaz. Sağlıklı melatonin salgılanması için stres yaratacak her türlü duygudan uzak kalmak gerekiyor.

Alkol ve sigara kullanımı da melatonin salgılanmasını azaltıyor. Yatmadan en az 2 saat önce yemek yeme, spor yapma, çay, kahve tüketimi gibi eylemlere son vermek de bir çözüm olabilir.

Melatonin salgılanması için ilaç kullanmak mümkün, ama bunu doktorlar sadece jetlag durumlarında tavsiye ediyor. Bunun dışında melatonin artsın diye ilaç kullanmak yerine doğal yollardan uygulanabilecek yöntemleri tercih etmek daha doğru olacaktır.

Melotoninizin bol olduğu günlere...

Damla Karakuş

Kadinvekadin.net özel içeriğidir.