"Evlilik sözleşmesi" yani "mal rejimi kavramı"; eşler arasında, eşlerin mallarının üzerindeki hak ve yetkilerini, borç durumunda sorumluluklarına ilişkin düzenlemeler olarak anlaşılmalıdır. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununda yapılan yenilik ile eşler arasındaki yasal mal rejimi; edinilmiş mallara katılma rejimi olarak benimsenmiştir.

Eski Türk Medeni Kanununda yasal mal rejimi olarak kabul edilen mal ayrılığı rejiminde, evlilik birliğinde çalışmayan kadınların, ev hanımlarının hemen hemen hiçbir hakkı bulunmamaktaydı, 01.01.2002 tarihinden önceki mal ayrılığı dediğimiz uygulamada; evlilik öncesi ya da sırasında edinilmiş olsun tarafların boşanması durumunda malları kendilerine kalıyordu. Yeni Medeni Kanunumuz bu sorun çözümlenmiş, yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi ile tüm bu olumsuzluklar giderilmiştir. Evlilik süresince edinilmiş mallarda tarafların ortak katkısı kabul edilerek, böylelikle boşanma sırasında eşler bu mallar üzerinde ortak hak talep etme hakkı verilmiştir.

Medeni kanunumuzdaki mal rejimi türleri nelerdir?

Medeni kanunumuzda eşlerin kabul edebileceği mal rejimleri;

1- Mal ayrılığı rejimi

2- Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi

3- Mal ortaklığı rejimi olup sayıca belirtilmiştir. Eşler belirtilen mal rejimlerinden birini seçip sözleşmesel olarak belirleyebilirler. Taraflar belirtilen mal rejimlerinden birini seçmedikleri takdirde yasal mal rejimine tabi olacaklardır. Eşler belirtilen rejimler dışında karma bir rejim oluşturamazlar ve seçtikleri rejim kanunda belirtildiği şekilde kendileri için bağlayıcıdır.

Mal rejimleri şekil şartları nelerdir?

Eşler mal rejimi sözleşmesini kendileri yapmak zorundadırlar. Yasa mal rejimi sözleşmesi için ayırt etme gücüne sahip olmayı yeterli saymıştır. Kanunda belirtilen akdi mal rejimlerinden (Mal ayrılığı rejimi, Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, Mal ortaklığı rejimi) birini eşler evlenmeden önce yada sonra noterde yapabilecekleri gibi, evlendirme memuruna yapacakları bir beyan ile seçebileceklerdir. Eşler evlendikten sonra da mal rejimlerini değiştirebilirler.

Mal rejiminde süre ve sona erme nasıl olur?

Mal rejimi sözleşmesi, eşlerin başka bir sözleşmeyi seçmesi, evliliğin sona ermesi, boşanma, evliliğin iptali ve Mahkeme tarafından başka bir mal rejimine geçilmesine karar verilinceye kadar devam etmektedir.

1 Ocak 2002 tarihinden önce evlenenler ve sözleşme ile mal rejimini belirleyemeyenler hangi mal rejimine tabi olur?

Eşler, yeni Medeni Kanun′un dolayısı ile bu mal rejimlerinin kabul edildiği tarih olan 1 Ocak 2002'ye kadar geçen süre için eski rejime, ondan sonra edindikleri mallar için yeni rejime tâbi olacaklardır. Yani yasal mal rejimi, mevcut evlilikler içinde 1 Ocak 2002'ye kadar edinilmiş malları kapsamamaktadır.

Yasal mal rejimi edinilmiş - kişisel mal kavramları nelerdir?

Eşler herhangi bir akdi mal rejimi seçmedilerse yasal mal rejimine yani edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olmaktadır. Yasa bu rejimde bir eşin tüm mallarını aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal olarak kabul eder.

Edinilmiş mallar özellikle şunlardır:

a- Çalışmasının karşılığı olan edinimler (bağış miras yolu ile gelen mallar kişisel mallardır),

b- Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,

c- Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,

d- Kişisel mallarının gelirleri (aksi sözleşme ile kararlaştırılabilir),

e- Edinilmiş malların yerine geçen değerler.

Kime ait olduğu belirlenemeyen mallar ise edinilmiş mal sayılırlar.

Kişisel mallar:

a- Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya (kadınların takıları, makyaj malzemeleri, erkeklerin kol düğmeleri, tarafların giyecekleri gibi),

b- Tarafların emek vermeden sahip oldukları mallar (bağış, miras gibi),

c- Tarafların evlenmeden önce sahip oldukları mallar,

d- Mânevi tazminat gibi tarafların alacakları,

e- Kişisel malların yerine geçenler (örneğin evlenmeden önce sahip olunan veya miras yolu ile gelen bir evi satıp yerine yenisinin alınması gibi),

f- Tarafların aralarında "kişisel mal” olarak kabul edileceğini kararlaştırdıkları mallardır.

Yasada "Edinilmiş mal” olarak sayılan malların "kişisel mal sayılması” için sözleşme yapılabilir mi?

Evet, yapılabilir.

Mal rejimlerinin mirasa etkisi nedir?

Sağ kalan eş birlikte mirasçı olduğu gruba göre mirastan pay alır.

Sağ kalan eş;

- Çocuklarla birlikte mirasçı olmuşsa mirasın ¼ ünü,

- Miras bırakanın ana-baba veya kardeşleri ile birlikte mirasçı olmuşsa ½ sini,

- Miras bırakanın büyük ana ve büyük babası veya onların çocukları ile birlikte mirasçı olmuşsa mirasın ¾ ünü,

- Bunların hiçbiri yoksa tamamını alır.

Mal rejimi davası açma süresi nedir?

Malların eşler arasında ihtilaf olması durumunda açılan davaya mal rejiminin tasfiyesi diyoruz, bu davayı açma süresi boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 1 sene sonra eşlerden birinin müracaatı ile olmaktadır. Yargılama süreci zahmetli olup, profesyonel şekilde takibi gerekmektedir, aksi durumlarda hak kaybı söz konusu olmaktadır.

Kadinvekadin.net özel haberidir.