Detoks (detoksifikasyon, detox) diyetleri her zamankinden daha popüler durumda. Bu diyetler kanınızı temizlediğini ve vücudunuzdaki zararlı toksinleri yok ettiğini iddia ediyor. Bununla birlikte, bunu nasıl yaptıkları, hangi spesifik bileşikleri ortadan kaldırmaları gerektiği ve hatta çalışıp çalışmadıkları tamamen açık değildir. İşte detoks diyetlerinin ve sağlığa etkilerinin detaylı bir derlemesi.

Detoks nedir

Detoks diyetleri genellikle vücudunuzdaki toksinleri yok etmek için tasarlanmış kısa süreli diyet müdahaleleridir. Tipik bir detoks diyeti, açlık süresinin ardından sıkı bir meyve, sebze, meyve suları ve su içerir. Bazen bir detoks otlar, çaylar, takviyeler ve kolon temizleyicileri içerir.

İddia edilen detoks yararları:

- Dolaşımı artırmak

- Karaciğerinizi toksinlerden kurtulmak için uyarmak

- Sadece sağlıklı besinler tüketmek

- Dışkı, idrar ve ter yoluyla toksin atılımını teşvik etmek

- Organlarınızı aç tutarak dinlendirmek

Bu diyetlerin obezite, sindirim sorunları, iltihaplanma, alerji, şişkinlik ve kronik yorgunluk gibi çeşitli sağlık sorunlarına da yardımcı olduğu iddia edilmektedir. Bununla birlikte, detoks diyetleriyle ilgili araştırmalar eksiktir ve var olan çalışmaların önemli bir kısmı kusurludur.

Detoksun en yaygın yolları

Detoks diyeti yapmanın birçok yolu vardır.

Detoks diyetlerinin çoğu aşağıdakilerden en az birini içerir:

- 1-3 gün boyunca oruç tutmak.

- Alkol, kahve, sigara ve rafine şekeri hiç tüketmemek.

- Tüm alerjenik yiyecekleri hiç tüketmemek, daha sonra yavaşça tekrar tüketmeye başlamak.

- Taze meyve ve sebze suları, smoothie, su ve çay içmek.

- Tuzlu su veya limon suyu gibi yalnızca belirli sıvıların içilmesi.

- Ağır metaller ve alerjenler açısından bu tür gıdaları hiç tüketmemek.

- Müshil kullanmak.

- Düzenli egzersiz yapmak.

- Takviyeler veya otlar almak.

Detoks diyetlerinin içeriği yoğunluğuna ve uygulanacağı süreye göre değişir.

Hangi toksinler yok edilir

Detoks diyetleri, yok etmeyi hedefledikleri spesifik toksinleri nadiren belirler. Çalıştıkları mekanizmalar da belirsizdir. Aslında detoks diyetlerinin vücudunuzdaki toksinleri temizlediğine dair kanıt yoktur.

Vücudunuz dışkı, idrar ve ter yoluyla kendini temizleyebilir. Karaciğeriniz toksik maddeleri zararsız hale getirir ve daha sonra vücudunuzdan uzaklaştırılmasını sağlar. Buna rağmen, kalıcı organik kirleticiler (KOK), ftalatlar, bisfenol A (BPA) ve ağır metaller dahil olmak üzere kolayca vücuttan atılamayan birkaç kimyasal vardır. Bunlar yağ dokusunda veya kanda birikebilir ve vücudunuzdan atılması çok uzun zaman alabilir. Bu bileşikler genellikle ticari ürünlerden çıkarılır veya sınırlandırılır. Genel olarak detoks diyetlerinin bu bileşiklerin herhangi birinin atılmasına yardımcı olduğuna dair çok az kanıt vardır.

Detoks ne kadar etkili

Bazı insanlar detoks diyetleri sırasında ve sonrasında zihinsel performanslarının arttığını ve daha enerjik hissettiklerini bildirmiştir. Bu olumlu sonuçlar işlenmiş gıdaları, alkolü ve diğer sağlıksız maddeleri diyetinizden çıkarmanızdan kaynaklanıyor olabilir. Daha önce eksik olan vitamin ve mineralleri de alıyor olabilirsiniz. Bununla birlikte birçok insan detoks döneminde iyi hissetmediğini bildirdi.

Kilo kaybına etkileri

Çok az sayıda bilimsel çalışma, detoks diyetlerinin kilo kaybını nasıl etkilediğini araştırmıştır. Bazı insanlar hızlıca çok kilo kaybederken, bu etki yağdan ziyade sıvı ve karbonhidrat depolarının kaybından kaynaklanıyor gibi görünmektedir. Bu kilo kaybı genellikle verildikten sonra hızlı bir şekilde geri kazanılır. Eğer bir detoks diyeti şiddetli kalori kısıtlaması içeriyorsa, kesinlikle kilo kaybına neden olacaktır. Ancak uzun vadede kilo vermenize yardımcı olması pek mümkün değildir.

Birkaç detoks diyetinin kısa süreli veya aralıklı aç kalma sürelerine benzer etkileri olabilir. Kısa süreli açlık, bazı insanlarda, geliştirilmiş leptin ve insülin duyarlılığı gibi çeşitli hastalık belirteçlerini iyileştirebilir. Ancak bu etkiler herkes için geçerli değildir. Kadınlarda yapılan araştırmalar, hem 48 saatlik hızlı hem de 3 haftalık düşük kalorili alım periyodunun stres hormonu seviyesini artırabileceğini göstermektedir.

Detoksun potansiyel faydaları

Detoks diyetlerinin bazı yönleri sağlık yararlarına sahip olabilir:

- Aşırı yağ kaybı.

- Düzenli olarak egzersiz yapmak ve terlemek.

- Besleyici ve sağlıklı besinler yemek.

- İşlenmiş gıdalardan uzak durmak.

- Fazla su ve çeşitli çaylar tüketmek.

- Stresi sınırlamak, rahatlamak ve iyi bir uyku.

- Ağır metal ve KOK diyet kaynaklarından kaçınmak

Bunları uygulamak, genellikle detoks diyeti yapıp yapmadığınızdan bağımsız olarak sağlığı olumlu yönde etkiler.

Yan etkiler

Herhangi bir detoks yapmadan önce, olası yan etkileri göz önünde bulundurmak önemlidir.

Birkaç detoks diyeti şiddetli kalori kısıtlaması tavsiye eder. Kısa süreli açlık ve sınırlı kalori alımı yorgunluk, sinirlilik ve nefes darlığıyla sonuçlanabilir. Uzun süreli açlık, enerji, vitamin ve mineral eksikliklerinin yanı sıra elektrolit dengesizliği ve hatta ölüme neden olabilir. Ayrıca, bazen detokslar sırasında önerilen kolon temizleme yöntemleri aşırı su kaybına, krampa, şişkinliğe, mide bulantısına ve kusmaya neden olabilir.

Bazı detoks diyetleri, takviyeler, müshiller, diüretikler ve hatta su üzerinde aşırı doz riski oluşturabilir. Detoks endüstrisinde düzenleme ve izleme eksikliği vardır ve birçok detoks gıda ve takviyesi herhangi bir bilimsel temele sahip değildir. Bazı durumlarda detoks ürünlerinin bileşen etiketleri yanlış olabilir. Bu aşırı doz riskini artırabilir, ciddi ve hatta ölümcül etkilerle sonuçlanabilir.

Son not

Vücudunuz sıklıkla toksik maddelere maruz kalır. Ancak çoğu zaman ek yardım almadan bunları vücuttan atabilir. Detoks diyetleri cazip gelmekle birlikte, yararlarının muhtemelen toksinlerin yok edilmesiyle ilgisi yoktur, aksine çeşitli sağlıksız yiyecekleri ortadan kaldırmaktır. Daha akıllıca bir yaklaşım, potansiyel olarak tehlikeli bir detoks yapmak yerine daha sağlıklı beslenmek ve yaşam tarzınızı iyileştirmektir.

Sormak istediğiniz tüm soruları yorum kısmına yazabilirsiniz.

Dyt. Serkan Sıtkı Şahin

Kadinvekadin.net özel içeriğidir.