Klinik olarak hastalık olarak gözlenmiyor olsa da günlük yaşantıda özellikle de uzun süreli ayakkabı kullanan ve tempolu aktivitelere sahip bireylerde sıkça rastlanan ayak sorunlarından biri, ayak kokusu. Bu yazımızda en çok rastlanan ayak sorunlarından olan ayak kokusunu işliyoruz.

Ayak kokusu nasıl oluşur

Ayak kokusu, ayağın yapısında bulunan ter bezlerinin fazla çalışması ile oluşur. Terin oluşturduğu sıvı, ayakta yapışkanlık ve ıslaklık hissi uyandırır. Ayağın sürekli çorap ve ayakkabı kullanımına maruz kalması sonucu ayak derisi oksijen alışverişi gerçekleştiremez ve ayak kokusu belirti verir. Uzun süreli ayakkabı ya da çorap kullanımlarıyla ayağın oksijenlenmemesine ek olarak ayaktaki ısı miktarı artar ve ısının artışıyla tetiklenen terleme tablosu kötü kokunun yanı sıra başta Ayak Mantarı (Tinea Pedis) olmak üzere ayağın cilt hastalıkları bakımından risk oluşturabilir. Dolayısıyla ayak kokusunun ve terlemenin ayak üzerinde kontrolüyle günlük ayak bakımının uygulanışı da önemlidir.

- Terleme ve ayak kokusu problemi yaşayan bireylerin birçoğunda beraberinde ayak mantarı ya da enfeksiyonel durumların da yer aldığı patolojik tablolar gözlenebiliyor.

Ayak kokusu'nun sebepleri

Her bir ayakta 250,000 tane ter bezi vardır ve günde yaklaşık yarım litre ter üretir. Aşırı terleme ve ayaktaki bakteriler çok itici bir koku oluşturabilir. Ayak tabanında ürüyen bakteriler peynir üretiminde ortaya çıkan gazlar gibi kokulu bir gaz üretirler. Rutubetli ve karanlık ortamlar bu bakterilerin katlanarak artması için biçilmiş kaftandır. Çorapsız ve sürekli aynı giyilen ayakkabılar, çorapların düzenli olarak değiştirilmemesi ayaktaki nem oranını arttırarak, ölü hücreler ve derideki yağlarla beslenen bakterilerin üremesini hızlandırır. Bazı bireylerin ayakları normal bireylere göre daha çok kokabilir; çünkü bünyeleri daha çok ter üretebilir. Ayrıca başka sebepler de ayak kokusuna neden olabilir.

Bunlar: ayağın düzenli bakımının yapılmaması, yıkadıktan sonra iyi kurulanmaması gibi. Ayağın ıslak ve nemlibırakılması ayakta mantar oluşumunu hızlandırabilir; mantara ve mantar enfeksiyonuna bağlı ayakta koku artabilir. Ayakta en sık rastlanan patolojik tablo olan tırnak batmasında bile enfeksiyona bağlı ayak kokusunun oluşması mümkün. Aynı şekilde diyabet hastalarında gözlenen diyabetik ayak enfeksiyonunda da ayakta koku oluşması muhtemel faktörler arasında yer alıyor.

Her harikulade, ayak kokusu ve bu durumundan şikayetçi olan kişilerin bir podolog muayenesinde bulunmalarında büyük fayda bulunmaktadır. Podolog kontrolünde gerekli tedavi ve planı uygulanır.

Ayak kokusu nasıl giderilir

Uzun süreli ayakkabı ve çorap kullanımlarıyla oluşan terleme durumuna önlem olarak yedek çorap ya da ayakkabı barındırılabilir. Her zaman bu imkan sağlanamıyor olsa da ayağın fırsat bulundukça yıkanması etkili bir girişimdir.

- İşi gereği sürekli ayakkabı kullanan ve buna bağlı gelişen terleme sorunlarında özel gümüş ipliği barındıran çoraplar ısıyı dengelediği gibi terleme durumunu da azaltabilir. Terlemenin azalmasıyla oluşan koku miktarı da aynı oranda azalmaktadır.

- Çorap değişimleri günlük olarak yapılmalıdır. Kullanılmadığı zamanlarda ayakkabıların açık bir alanda hava alması da gerekir.

- Hormonel sorunlara dayanan terleme ve buna bağlı oluşan koku problemlerinde koku ve terlemeye yönelik haricen uygulanan ilaçlar tabip kontrolünde denenebilir. Nitekim günlük bakımın uygulanmadığı her ayakta terleme ve koku durumunun geçmesi mümkün değildir.

Ayak kokusu'da podoloğun önemi

Podolog kontrolünde yapılan fiziki muayene ile ayak kokusuna yönelik doğru tedavi planlanabilirlerken aynı zamanda evdeki ayak bakımı için de doğru girişimler hakkında bilgi sahibi olunabilir. Genelde ayak kokusu ile beraberinde gözlenen patolojik tablolar (cilt mantarı, su toplaması, diyabetik yara, enfeksiyonlu batıklar gibi) da yine podologların muayenesi ile teşhis edilebilir. Podolog kontrolünde gerçekleştirilen periyodik kontrollerle hem ayak kokusundan hem de gözlenebilecek patolojik tabloların oluşma riskinden kurtulmak mümkündür.

Dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir

Ayaktaki koku problemi sadece terleme ile belirti vermeyebilir. Dolayısıyla kokunun sebebi olası cilt hastalıklarına ya da ayaktaki enfeksiyon durumlarına dayanıyor olabilir. Bu durumlara bağlı kokunun giderilmesi semptomların ortadan kaldırılmasıyla sağlanır. Her harikarda ayak kokusunun klinik muayenesi için mutlaka bir podolog kontrolünde bulunulması gerekmektedir.

Unutmamanız gerekenler

Ayak Hijyeni: Ayak kokusunu önlemek için günlük olarak ayak bakımı ve hijyenine dikkat etmek büyük önem taşıyor. Zararlı mikroorganizmaların arındırılmadığı ayaklarda patolojik tabloların oluşma riski daha da artarken doku bütünlüğündeki kayıplar (kesilme, sıyrık, yüzeysel yara gibi) kısa sürede enfeksiyonla sonuçlanabiliyor. Dolayısıyla ayaklara her gün bakım uygulanmalı, bakım sonrası kurulanmalı ve kuru ciltlerde mutlaka nemlendirici ürün ile cilt dokusu desteklenmelidir. Aynı şekilde kullanılan çorap, ayakkabı gibi malzemelerinde hijyenine dikkat edilmeli; ayakkabı seçimlerinde doğru ayakkabı tercih edilmelidir. Çorapların değişimi kullanıma bağlı olmakla birlikte sık sık değiştirilmelidir. Bu, genelde 2 günü geçmemelidir. Ayak hijyeninin ihmalinden ve eksikliğinden kaynaklı gelişen her sorun için mutlaka podolog kontrolünde bulunulmalıdır.

Doğru Ayakkabı: Özetle doğru ayakkabı ayağa şekil vermeyen, gerektiğinde ayağın şeklini alabilen ayakkabıdır. Lakin sadece bu cümleden odakla doğru ayakkabının seçimini bulmak zordur.

Podolog Muhammet Korkmaz

Kadinvekadin.net özel içeriğidir.